Dạy học Chuyên đề học tập môn Địa lí lớp 10 trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại trường THPT Yên Mô A

Tài liệu đính kèm:

            Giáo dục địa lí được thực hiện ở tất cả các cấp học phổ thông. Ở tiểu học và trung học cơ sở, nội dung giáo dục địa lí nằm trong môn Lịch sử và Địa lí; ở trung học phổ thông, Địa lí là môn học thuộc nhóm môn khoa học xã hội được lựa chọn
theo nguyện vọng và định hướng nghề nghiệp của học sinh.

Môn Địa lí vừa thuộc lĩnh vực khoa học xã hội (Địa lí kinh tế – xã hội) vừa thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên (Địa lí tự nhiên), giúp học sinh có được những hiểu biết cơ bản về khoa học địa lí, các ngành nghề có liên quan đến địa lí, khả năng ứng dụng kiến thức địa lí trong đời sống; đồng thời củng cố và mở rộng nền tảng tri thức, kĩ năng phổ thông cốt lõi đã được hình thành ở giai đoạn giáo dục cơ bản, tạo cơ sở vững chắc giúp học sinh tiếp tục theo học các ngành nghề liên quan.

Trong chương trình môn Địa lí cấp THPT, bên cạnh nội dung cốt lõi, học sinh còn được lựa chọn học các chuyên đề học tập với thời lượng 35 tiết/năm học. Đây là một trong các điểm mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 so với Chương trình Giáo dục phổ thông trước, nhằm thực hiện yêu cầu phân hoá sâu, giúp học sinh tăng cường kiến thức và kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đáp ứng yêu cầu định hướng nghề nghiệp. Vì là nội dung mới, và là năm đầu tiên thực hiện nên không tránh khỏi bỡ ngỡ đối với các thầy cô giáo và các trường THPT, để tạo cơ hội cho các thầy cô giáo bộ môn Địa lí trong tỉnh được giao lưu, trao đổi về cách thức tổ chức dạy học các chuyên đề học tập, ngày 24/2/2023, Phòng Giáo dục Trung học đã phối hợp với Trường THPT Yên Mô A tổ chức chuyên đề “Dạy học Chuyên đề học tập môn Địa lí lớp 10 trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018”.

Về dự chuyên đề có đại biểu phòng Giáo dục Trung học, các thầy cô phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, các tổ trưởng/nhóm trưởng bộ môn Địa lí, các giáo viên Địa lí đang giảng dạy chuyên đề học tập lớp 10 của các trường THPT trong toàn tỉnh, ban giám hiệu và các giáo viên tổ Lịch sử – Địa lí – GDCD trường THPT Yên Mô A.

Cán bộ, giáo viên tham dự chuyên đề

          Tại buổi chuyên đề, các giáo viên đã dự một tiết dạy thuộc chuyên đề “Đô thị hóa”, nội dung “Tác động của đô thị hoá đến dân số, kinh tế – xã hội và môi trường ở các nước đang phát triển” do thầy giáo Đỗ Hữu Doanh thực hiện tại lớp 10E. Nội dung bài học trong sách giáo khoa được trình bày rất tường minh, đơn giản, dễ hiểu. Do đó làm thế nào để tổ chức thành một tiết học hấp dẫn, tạo cơ hội cho học sinh được rèn giũa các kĩ năng bên cạnh việc tiếp thu kiến thức chuyên môn, là một vấn đề đòi hỏi người giáo viên phải tính toán, cân nhắc, lựa chọn hình thức tổ chức và phương pháp dạy học phù hợp, hiệu quả.

Qua trao đổi, bàn bạc trong nhóm, với sự định hướng, hỗ trợ của phòng Giáo dục Trung học và ban giám hiệu, nhóm Địa lí trường THPT Yên Mô A đã quyết định lựa chọn phương pháp dạy học dự án: học sinh được giao nhiệm vụ từ tiết trước, các nhóm học sinh sẽ bốc thăm chọn một trong bốn nội dung (tác động của đô thị hoá đến dân số/kinh tế/xã hội/môi trường ở các nước đang phát triển), nghiên cứu và xây dựng báo cáo nghiên cứu, trình bày báo cáo (bằng tiếng Anh, có phụ đề tiếng Việt) trong vòng 3-4 phút, sau đó trả lời các câu hỏi do đội bạn và giáo viên đưa ra để giải đáp các thắc mắc, nâng cao và mở rộng vấn đề.

Học sinh báo cáo sản phẩm học tập bằng tiếng Anh

Lớp 10E là một trong bốn lớp 10 của trường có tham gia chương trình Tiếng Anh liên kết, do đó khả năng thuyết trình bằng Tiếng Anh của học sinh rất tốt, có sức lôi cuốn cao. Bên cạnh đó, việc được trang bị đầy đủ, sâu sắc các kiến thức chuyên môn Địa lí đã giúp học sinh xây dựng nội dung thuyết trình rất phong phú, vượt ra ngoài khuôn khổ kiến thức sách giáo khoa, cập nhật thực tế cuộc sống, có nhiều kiến giải thú vị đối với các vấn đề trong bài học. Kênh chữ, kênh hình cũng được các em lựa chọn, sắp xếp, bố cục trong các slide đẹp mắt, khoa học, tạo nên các bài báo cáo hấp dẫn, giàu tính học thuật, thể hiện được kĩ năng tin học cũng như kĩ năng làm việc nhóm rất tốt của học sinh THPT Yên Mô A.

Một trong các yếu tố góp phần tạo nên thành công của tiết dạy là các câu hỏi của học sinh cũng như giáo viên đặt ra với các nhóm: sát với chủ đề bài học, tương đối sâu sắc, mở rộng và gắn liền bài học với thực tiễn và đã được các nhóm học sinh giải quyết tương đối thuyết phục. Sau phần báo cáo của học sinh, giáo viên đã nhận xét, đánh giá, tổng hợp kiến thức, tổ chức cho học sinh luyện tập thông qua một gói câu hỏi trắc nghiệm thú vị. Học sinh trả lời nhanh, chính xác được hầu hết các câu hỏi, chứng tỏ các em hiểu bài, nắm được nội dung bài học. Tuy nhiên vẫn có câu hỏi khiến học sinh lúng túng, cho thấy giáo viên đã rất công phu trong biên soạn, từ đó giúp học sinh có thêm hứng thú, động lực để tiếp tục tìm hiểu các vấn đề sau bài học.

Thầy giáo Đỗ Hữu Doanh và các em học sinh sau tiết dạy

Tiết dạy đã rất thành công và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ phía các giáo viên tham dự chuyên đề. Qua trao đổi, thảo luận, các giáo viên cũng đã tháo gỡ được khó khăn khi giảng dạy các chuyên đề học tập, đặc biệt với các chuyên đề mà nội dung tường minh, đơn giản, làm thế nào để có thể tạo nên các tiết học hấp dẫn, lôi cuốn, hiệu quả, trong bối cảnh các nhà trường ít nhiều còn khó khăn về thiết bị dạy học, học sinh đầu cấp còn một số hạn chế về kiến thức và kĩ năng học tập…

Giáo viên trao đổi, thảo luận sau giờ dạy

          Tổ chức các chuyên đề chuyên môn là việc làm thường xuyên, được Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, bài bản, được các nhà trường hưởng ứng tham gia tích cực, tạo nên các diễn đàn trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ giảng dạy hiệu quả, qua đó giúp cán bộ, giáo viên các nhà trường được giao lưu, cùng nhau tháo gỡ các khó khăn trong thực tế giảng dạy, nhất là trong quá trình triển khai các nhiệm vụ mới, như thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Qua chuyên đề lần này, hi vọng việc giảng dạy các chuyên đề học tập môn Địa lí trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại các nhà trường sẽ thu được nhiều kết quả tốt đẹp./.

Đỗ Thị Thúy Ngọc – Phòng GDTrH

Thực hiện