Giới thiệu, phân tích, đánh giá bộ phim Em bé Hà Nội của đạo diễn Hải Ninh – thể nghiệm mới trong dạy học môn Ngữ văn

Tài liệu đính kèm:

          Giới thiệu, phân tích, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật còn khá mới mẻ đối với giáo viên và học sinh phổ thông. Sau một quá trình trải nghiệm dạy và học Chương trình giáo dục phổ thông 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngày 22/3/2024 Trường THPT Nho Quan C tổ chức chuyên đề cấp tỉnh: “Giới thiệu, phân tích, đánh giá bộ phim Em bé Hà Nội của đạo diễn Hải Ninh” – một tác phẩm điện ảnh thuộc thể loại phim truyện nhựa do Hãng Phim truyện Việt Nam sản xuất dành cho đối tượng học sinh khối 10, khối 11. Tham dự chuyên đề có đại diện lãnh đạo, chuyên viên phòng GDTrH – Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình; cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán môn Ngữ văn của các trường THPT trong tỉnh.

Chuyên đề nhằm đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học; đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học. Đồng thời, qua thực hành kĩ năng nói và nghe, học sinh có cơ hội phát triển năng lực giới thiệu, phân tích, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật theo lựa chọn cá nhân, phục vụ thiết thực cho đời sống văn hóa tinh thần và phát triển năng lực thẩm mĩ trong cuộc sống. Các hoạt động học tập được tổ chức phù hợp, sinh động, cuốn hút và hiệu quả dưới mô hình lớp học thân thiện của Trường học Hạnh phúc Nho Quan C.

Mở đầu tiết học, học sinh được tiếp cận bộ câu hỏi tìm hiểu thông tin cơ bản của bộ phim Em bé Hà Nội và bài học thực tiễn cá nhân học sinh rút ra từ bộ phim. Đây là tri thức nền tảng để học sinh giới thiệu, phân tích, đánh giá chuyên sâu các phương diện của bộ phim từ nghệ thuật đến nội dung theo đặc trưng thể loại. Với hình thức làm việc nhóm theo dự án, học sinh được chia thành 6 nhóm chuyên sâu: biên kịch, diễn xuất, thiết kế mỹ thuật – ánh sáng, âm nhạc – âm thanh – tiếng động, quay phim, đạo diễn. Phần báo cáo sản phẩm học tập của các nhóm được thực hiện dưới những hình thức phù hợp, sinh động, cuốn hút: trình chiếu video kết hợp thuyết trình trực tiếp hoặc lồng tiếng; sử dụng hình ảnh trực quan; biểu diễn bài hát của phim; thực hành diễn xuất trích đoạn phim; thực hành tổ chức sản xuất phim với phim trường giả định ngay tại không gian lớp học. Có thể thấy, với việc kết hợp sử dụng yếu tố ngôn ngữ với các yếu tố phi ngôn ngữ, học sinh hào hứng tham gia thực hiện nhiệm vụ học tập, bộc lộ kĩ năng nói và nghe có phản hồi tích cực.

          Báo cáo tổng quan chuyên đề của nhóm chuyên môn đã chỉ rõ: do đặc trưng của phim là loại hình nghệ thuật tổng hợp, mang tính chân thực khách quan và đòi hỏi nhiều yếu tố kĩ thuật chuyên sâu hơn so với nghệ thuật sân khấu nên việc tìm hiểu, giới thiệu, phân tích, đánh giá một bộ phim là một thử thách lớn, đòi hỏi học sinh không những có nền tảng tri thức chuyên ngành mà còn cần có tri thức liên ngành với năng lực thẩm mĩ nổi bật. Với chuyên đề này, người thầy mong muốn tạo cho học trò ấn tượng nhất định về kĩ năng giới thiệu, phân tích, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật. Việc đổi mới dạy học cần được thực hiện cụ thể, thường xuyên nhằm tạo nên sự hứng thú, yêu thích, say mê môn học, yêu thích lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và kì vọng, tin tưởng sẽ có những học sinh trưởng thành trong vai trò một nhà biên kịch, nhà báo, nhà quản lí văn hóa, nhà quản lí giáo dục, nhà quay phim, đạo diễn, diễn viên,…

          Từ thực tiễn trên, với mong muốn hoạt động giáo dục của tổ nhóm chuyên môn  thay đổi tích cực, nhóm Ngữ văn nói riêng, Trường THPT Nho Quan C nói chung, đã nhận được nhiều ý kiến nhận xét, đánh giá tích cực về chuyên đề. Chuyên đề góp phần giải quyết nỗi băn khoăn của giáo viên và học sinh khi tiếp cận vấn đề khó cần có kiến thức chuyên sâu với kĩ năng tổ chức hoạt động giáo dục mang tính chuyên nghiệp, chuyên môn cao: giới thiệu, phân tích, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật theo lựa chọn cá nhân.

          Có thể nói, qua chuyên đề “Giới thiệu, phân tích, đánh giá bộ phim Em bé Hà Nội của đạo diễn Hải Ninh”, giáo viên đã định hướng cho học sinh xác định kĩ năng giới thiệu, phân tích, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật theo lựa chọn cá nhân dựa trên đặc trưng thể loại. Theo đó, học sinh đã rút ra bài học vận dụng thực tiễn là: muốn giới thiệu, phân tích, đánh giá một tác phẩm nghệ thuật một cách chân thực, khách quan, đúng mức, ngoài việc vận dụng tri thức chuyên ngành, cần huy động kiến thức liên ngành để làm rõ từng phương diện của một chỉnh thể nghệ thuật trong cái nhìn biện chứng; đồng thời, đánh giá được đời sống của tác phẩm nghệ thuật, giá trị của nó đối với thực tiễn; từ đó rút ra bài học thiết thực cho bản thân.

          Trên cơ sở tiếp thu các ý kiến nhận xét, đánh giá, tư vấn của đại biểu, tập thể sư phạm nhà trường tiếp tục có những chiến lược đổi mới giáo dục phù hợp, nhằm xây dựng Trường THPT Nho Quan C thực sự là Trường học Hạnh phúc theo tiêu chuẩn của ngành giáo dục, hướng tới đáp ứng tiêu chuẩn của UNESCO về giáo dục – đào tạo trong trường phổ thông./.

 (Vũ Thị Hồng Nga cùng nhóm môn Ngữ văn Trường THPT Nho Quan C thực hiện)

Một số hình ảnh:

Phần báo cáo dự án của các nhóm

Học sinh sôi nổi tham gia các hoạt động

Tiết mục văn nghệ trong hoạt động của chuyên đề

Các đại biểu dự chuyên đề